Vezels · Plantaardig
Jute
De rustieke, ruwe vezel van verpakkingen en tassen: goedkoop, stevig en met veel body, maar ruw op de huid. Hij is gemaakt voor voorwerpen die uit zichzelf overeind moeten blijven, niet voor kledingstukken die je op de huid draagt.
Vertaald uit het Italiaans. Nog niet nagelezen door iemand met Nederlands als moedertaal.
Geschiedenis
Het is de vezel van de Gangesdelta, tussen Bangladesh en Indiaas Bengalen, waar het warme, vochtige klimaat en de jaarlijkse overstromingen de plant ideale omstandigheden geven. In de negentiende eeuw nam de mechanische verwerking een hoge vlucht in Dundee, in Schotland, dat de wereldhoofdstad van de jutezak werd; nu is de keten bijna volledig teruggekeerd naar het Indiase subcontinent, waar Calcutta de grote referentiemarkt blijft.
Hoe het garen ontstaat
Hij komt niet van een vacht maar uit de stengel van de plant: het is een bastvezel, dus gewonnen uit de binnenste schors. De stengels worden in water geroot (het roten, of retting), wat de pectines oplost en de vezelbundels vrijmaakt; die worden daarna gestript, gewassen, gedroogd en ten slotte gekamd en gesponnen. Het resultaat is een lang, glanzend en weerbarstig garen, dat eerder op een touwtje lijkt dan op een zachte bol.
Waarom ze gewaardeerd wordt
Zijn waarde is niet de zachtheid maar de substantie. Het is een van de goedkoopste natuurlijke vezels met de hoogste opbrengst per hectare, groeit snel zonder veel chemische middelen en geeft een garen dat zijn vorm houdt en niet inzakt. Voor manden, gestructureerde tassen, zakken en woonaccessoires is het precies wat nodig is: body, stevigheid en een ruw oppervlak met een uitgesproken karakter.
Verven
Cellulose neemt directe en reactieve kleurstoffen goed op, maar de natuurlijke kleur van de vezel is een warm goudbeige dat de tinten dooft: aardse en natuurlijke tinten werken het best, terwijl lichte en heldere kleuren eerst bleken vragen. Bovendien vergeelt jute onder invloed van licht na verloop van tijd.
Onderhoud
Hij kan slecht tegen water en langdurig vocht: nat verliest hij spanning en kan hij schimmel en geur ontwikkelen, daarom reinig je hem droog of met een licht vochtige doek, nooit door onder te dompelen. Bewaar hem op een droge, geventileerde plek, uit direct zonlicht dat hem doet vergelen en broos maakt. In het begin laat hij wat pluis en strootjes los, wat bij gebruik afneemt.
Einde levensduur
Het is zuivere, natuurlijke cellulose: volledig biologisch afbreekbaar en composteerbaar wanneer hij niet gecoat of met kunststof gecombineerd is. Aan het einde van zijn levensduur keert hij binnen enkele maanden terug naar de aarde, en hij wordt vaak juist genoemd als natuurlijk alternatief voor synthetische zakken.
Hoe je haar herkent
| Greep | Ruw, droog en stug, uitgesproken ruw op de huid. Het voelt eerder aan als touw of grof linnen dan als een zachte stof, en is koel, nooit warm. |
|---|---|
| Uiterlijk | Warme goudbeige kleur met een zijdeglans die verrast bij zo'n rustieke vezel. Het oppervlak is onregelmatig, met knoopjes en diktevariaties die de ruwe plantaardige oorsprong verraden. |
| Gedrag | Geen elastisch herstel: uitgetrokken blijft hij uitgetrokken, en bij vouwen blijft er een vouw staan en kreukt hij. Hij draagt gewicht en houdt zijn structuur, maar valt niet soepel en komt niet terug in vorm. |
| Brandproef | Cellulosekenmerk: brandt snel met een open, gele vlam, geur van verbrand papier of hout, rest van lichte, brokkelige grijze as, zonder hard bolletje. |
| Proeven thuis | Brandproef: snelle vlam, geur van verbrand papier, brokkelige as · Rekproef: trek en laat los, jute komt niet terug in vorm · Natte trekproef: net als andere plantaardige vezels verzwakt hij als hij vochtig is |
| Wordt verward met | Hennep en ruw linnen: vergelijkbare bastvezels, maar lichter, fijner en beter bestand tegen water · Sisal en kokos: andere touwvezels, maar stugger en houtiger aanvoelend |
| Alleen in een laboratorium | Om jute met zekerheid te onderscheiden van andere bastvezels (hennep, linnen, kenaf) en de fijnheid te meten, zijn microscopie in het laboratorium (ISO 17751) of chemische analyse (ISO 1833) nodig. |
Fysische gegevens
| Eigenschap | Waarde | Bron |
|---|---|---|
| elastisch herstel | Geen | onderzoek |
| uitzakken | Laag | onderzoek |
| halo | Geen | onderzoek |
| viltrisico | Geen | onderzoek |
| fijnheid (µm) | 40–90 | onderzoek |
| vochtopname (%) | 13,7 | onderzoek |
| gebruikelijke krimp (%) | 0–8 | schatting |
| vezellengte (mm) | 1500–3000 | onderzoek |
gemeten = een meting met referentie · iso = een norm · onderzoek = een gecontroleerde bron · schatting = alleen aannemelijkheid
Geschikt voor
gestructureerde tassen en zakken · manden en bakken · woonaccessoires · voorwerpen die uit zichzelf moeten blijven staan
Minder geschikt voor
kledingstukken op de huid · elastisch breiwerk · zachte val · voorwerpen die aan water worden blootgesteld